Wat is cataract?

Cataract is een oogaandoening, waarbij de lens in het oog geleidelijk aan meer troebel wordt.

In normale omstandigheden is de ooglens kristalhelder en zorgt ervoor dat de binnenvallende lichtstralen gefocuseerd worden op het netvlies.

In geval van cataract wordt het zicht doorheen de troebele ooglens steeds waziger, zoals bij het kijken door een bewasemde ruit; het binnenvallend licht wordt kris kras verspreid en kan niet meer gefocuseerd worden.

normaal zicht

Dit leidt tot de volgende klachten, die vaak voorkomen bij cataract:

• Troebel zicht en mist voor de ogen

• Last van zonlicht

• Minder heldere kleuren door een geelbruine film

• Dubbelzien met één oog en het zien van halo’s rond de lichten

• Snelle verandering van de nodige brilglazen doordat het oog meer bijziend wordt tengevolge van zwelling van de ooglens

Waardoor onstaat cataract?

Cataract is meestal het gevolg van een normaal verouderingsproces. Het komt meest frequent voor bij mensen boven de 55 jaar. De snelheid waarmee het zich ontwikkelt is sterk wisselend: eens aanwezig, kan cataract snel toenemen over verloop van enkele maanden of traag evolueren over verschillende jaren. Onbehandeld kan cataract uiteindelijk leiden tot blindheid.

Meestal komt cataract voor aan beide ogen, maar de snelheid van evolutie kan verschillen van oog tot oog.

Soms heeft de ontwikkeling van cataract niets te maken met de leeftijd, maar zijn er andere oorzaken zoals:

• Een ongeval aan het oog

• Een algemene ziekte zoals diabetes of nierziekten

• Langdurige inname van medicatie zoals cortisone

• Erfelijke factoren die in zeldzame gevallen leiden tot een aangeboren cataract

Hoe opereren we cataract?

Tot op heden is er geen medicatie om cataract te voorkomen of te genezen. In een vroeg stadium kan een brilaanpassing het zicht eventueel nog iets verbeteren, maar het effect is slechts tijdelijk.

Na verloop van tijd is het operatief verwijderen van de troebele lens de enige manier om terug helder zicht te bekomen. Wanneer de dagelijkse bezigheden zoals het besturen van de wagen, lezen of tv kijken duidelijk gestoord worden door het wazig zicht wordt een ingreep overwogen. Indien het cataract het enige probleem is aan het oog, mag men in 99% van de gevallen een duidelijke verbetering van de gezichtsscherpte verwachten na een chirurgische ingreep. Indien er tegelijk andere oogletsels aanwezig zijn zoals problemen met de cornea, de retina of de oogzenuw, dan is een perfecte visus na een cataractoperatie misschien niet mogelijk. Na een grondig oogonderzoek kan de oogarts het te verwachten resultaat inschatten en bespreken.

De patiënt bepaalt zelf aan de hand van zijn klachten wanneer de ingreep nodig is. De operatie is zelden dringend. De leeftijd als dusdanig heeft geen invloed op het resultaat van een cataractoperatie.

Hoe verloopt een cataractingreep?

De techniek van een cataractoperatie bestaat erin de troebele lensinhoud te vergruizen (phakoemulsificatie) en deze lensresten weg te spoelen uit het lenskapsel.

De originele kapselzak wordt ter plaatse gelaten om er een nieuwe kunstlens te kunnen in plaatsen.  Voor heel deze procedure is slechts een kleine insnede in de oogbol nodig, wat een snel herstel mogelijk maakt.

Voor zowel de verdoving als de ingreep zelf worden de allerlaatste technieken gebruikt: het oog wordt verdoofd met druppels zodat de ingreep volledig pijnloos verloopt. De insnede gebeurt met micro-incisies van 2 millimeter, waardoor het oog sneller zal herstellen, en het zicht achteraf scherper zal zijn doordat het oog hierdoor minimaal vervormd wordt (astigmatisme).

Als voorbereiding tot de ingreep moet de oogarts de sterkte bepalen van de kunstlens die zal ingeplant worden. Nauwkeurige metingen van het oog zijn hiervoor nodig. Meestal wordt de kunstlens gekozen waarmee de patiënt na de ingreep goed in de verte kan kijken (zonder correctie of met slechts een lichte bril). Er is dan wel een leesbril nodig voor activiteiten dichtbij. Indien de patiënt verkiest om na de ingreep dichtbij scherp te zien zonder bril en een correctie te dragen voor ver, kan hiermee rekening gehouden worden bij het bepalen van de sterkte van de kunstlens.

In zeldzame gevallen is het tijdens de ingreep niet mogelijk een kunstlens in te planten en is hiervoor een tweede ingreep nodig.

De ingreep zelf vindt plaats in het ziekenhuis via daghospitalisatie waarbij de patiënt een uur na de ingreep naar huis gaat. In totaal zal de patiënt een viertal uur in het ziekenhuis moeten blijven.

Computergeleide ingreep

We kunnen verschillende stappen van de ingreep computergeleid laten verlopen. Tijdens de ingreep zal de microscoop dan digitale markeringen aanbrengen zodat we juister en accurater kunnen werken. Uiteindelijk moet dat resulteren in een scherper zicht dan na een “standaard” cataractingreep.

Voordelen:

– Scherper zicht door een beter gecentreerde implantlens
– Fijnere, juistere incisies
– Betere correctie van cylindrische (astigmate) afwijkingen

Welke nazorg is er na een cataractoperatie?

Vanaf de tweede dag na de operatie mogen de normale bezigheden hervat worden, zoals lezen, tv kijken en huishoudelijk werk doen. Zware fysische inspanningen zoals tillen van zware gewichten en hevig persen worden best vermeden gedurende twee weken.

De genezing duurt gemiddeld een viertal weken. Gedurende deze periode moeten er enkele maal per dag oogdruppels in het geopereerde oog aangebracht worden en zijn controles bij de oogarts nodig.

De oude bril is niet meer aangepast aan de nieuwe situatie: zo zal na de ingreep het zicht met het geopereerde oog vaak beter zijn zonder correctie dan met het oude brilglas. Aanpassing van de brilglazen gebeurt vanaf de derde week na de ingreep.

Wat mag men verwachten van een cataractoperatie op langere termijn?

Indien het cataract het enige probleem is aan het oog, mag men in 99% van de gevallen een duidelijke verbetering van de gezichtsscherpte verwachten na een chirurgische ingreep.

Waar kan ik last van hebben nadien?

De eerste weken (soms maanden) kan er een licht schurend gevoel zijn met een toename van de traanproductie.  Dit is omdat de wondjes (hoewel zeer klein) nog langzaam moeten genezen.  Een kunsttraan (Hyabak of Systane tot 6x/dag) kan hierbij verlichting geven.

We zien ook dat sommige mensen initieel last hebben van fel zonlicht. Dit is omdat de oude (troebele) cataractlens voor de ingreep ook licht tegenhield, terwijl de heldere kunstlens meer licht binnen laat.